تبلیغات
مدیرستان - تعیین هدف ، مهمترین رکن برنامه ریزی
مدیرستان
مدیرستان ، پنجره ای رو به مدیریت کارامد
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


وبلاگ تخصصی در موضوع مدیریت و رهبری
تاریخ افتتاح : اول آبان 1390

مدیر وبلاگ :دکتر امیر هوشنگ آذردشتی

تعیین هدف ، مهمترین رکن برنامه ریزی :

اولین نكته مهم و حیاتى در فرایند برنامه ریزى ، تعیین هدف یا اهداف است . اهداف ، عنصر اصلى برنامه ریزى بوده و برنامه ها براى دستیابى به آن طراحى و سپس اجرا مى شوند. تمام كارها و وظایف مدیران سازمان ، اعم از برنامه ریزى ، تصمیم گیرى ، سازماندهى و كنترل ، به منظور دستیابى به این اهداف است . پس ، اهداف ، مبناى برنامه ریزى ، و هسته اصلى تمام وظایف و كارهاى مدیران هستند. همچنین اهداف سازمانى به فعالیت ها، تلاش ها و حركت سازمان جهت داده و آن ها را در مسیر معین و مشخصى رهنمون مى شوند.
برخى از صاحب نظران و نویسندگان مدیریت ، اهداف و نقش آن ها را در سازمان این گونه تبیین مى كنند. اهداف دقیقا مشخص مى كنند كه سازمان به كجا مى خواهد برود و چه چیزى را باید به دست آورد. همچنین اهداف به مدیران این امكان را مى دهند تا برنامه هایى را طراحى كنند كه به رسالت سازمان را به واقعیت تبدیل كنند. (1)
در واقع باید گفت كه هدف سازمان ، نوعى وضعیت مطلوب و مورد نظر است كه سازمان قصد دستیابى به آن ها را دارد. در این زمینه نقش اصلى مدیریت ارشد سازمان ، تعیین اهداف عالى و استراتژى هاى سازمان ، و ایجاد شرایط و محیطى مناسب براى اجراى این استراتژى ها در جهت رسیدن به اهداف مى باشد. به منظور سنجش اثر بخشى سازمان ، باید هدف هاى مورد نظر سازمان شناسایى ، سپس عملكرد آن سنجیده و ارزیابى شود؛ زیرا اثر بخشى سازمان عبارت است از درجه یا میزانى كه سازمان به هدف هاى مورد نظر خود نزدیك مى شود. بنابراین ، همه سازمان ها باید در مرحله اى از زمان تعیین كنند كه تا چه اندازه در جهت رسیدن به اهدافشان عمل كرده و تا چه میزان به موفقیت دست یافته اند.
از روش هاى شناخته شده در تعیین اهداف سازمانى كه از دهه 1950 میلادى تاكنون از آن استفاده شده ، مدیریت بر مبناى هدف (2) است ، كه پیتر دراكر(3) آن را طراحى كرده است . این روش مدیریت بر اساس فلسفه مشاركت كاركنان استوار است . مشاركت كاركنان باعث تقویت ارتباط میان مدیران و كاركنان شده و در نتیجه انگیزه شغلى آنان را افزایش خواهد داد. بنابراین ، مدیریت بر مبناى هدف ، به تشخیص ‍ بسیار خوب و روشن ، و برقرارى ارتباط بین مدیران و كاركنان نیاز دارد.
روش مدیریت بر مبناى هدف ، عملا نیز بر این نكته تاءكید دارد كه هر قدر سازمان ها در رسیدن به اهدافشان نزدیك تر باشند، اثر بخش تر هستند.
اگر هدف هاى سازمان مشخص نشود، مسیر حركت سازمان روشن نخواهد شد، و زمانى كه مسیر حركت سازمان و جهت فعالیت هاى آن مشخصنباشد، ابهام و سر در گمى سازمان فرا گرفته و كاركنان دچار بلاتكلیفى خواهند شد. بى تردید این مساءله ، كاهش میزان اثر بخشى سازمان را به دنبال دارد.
در مورد ضرورت تعیین هدف ، و مشخص كردن اهداف سازمانى ، مى توان به سیره عملى امیر مؤ منان حضرت على (ع ) استناد كرد. آن حضرت در دوران كوتاه حكومت ظاهرى خویش ، هر گاه فردى به عنوان زمامدار و كارگزار خود به منطقه اى اعزام مى كرد، انتظارات خود را به صورت دقیق به اطلاع آن شخص مى رساند، و اهدافى را كه باید براى دستیابى به آن ها تلاش كند، مشخص مى كرد. آن حضرت اهداف و وظایف اصلى را به صورت روشن و دقیق تبیین ، و معمولا آن ها را مكتوب مى كرد و به صورت نامه اى در اختیار كارگزاران مناطق و شهرهاى مختلف و یا فرماندهان لشكر خود قرار مى داد.
در منابع روایى و متون تاریخى ، موارد بسیارى از این نامه ها ذكر شده است . در كتاب شریف نهج البلاغه نیز چند مورد از این نامه ها وجود دارد كه كامل ترین و جامع ترین آن ها، نامه اى است كه حضرت (ع ) خطاب به مالك اشتر نخعى ، زمانى كه تصمیم گرفت او را به عنوان استاندار مصر منصوب نماید، نوشته است . آن حضرت در این نامه مفصل - كه به عهد نامه مالك اشتر معروف است - اهداف اصلى و انتظارات اساسى خود را از مالك ، روشن و مشخص كرده و به صورت مشروح و جامع ، وظایف و اختیارات او را ذكر كرده است .
ایشان در بخش اول این نامه ، اهداف كلى ، و وظایف اصلى را مطرح كرده و مى فرماید:
هذا ما اءمر به عبدالله على اءمیر المؤ منین مالك بن الحارث الاشتر فى عهده الیه حین ولاه مصر، جبایة خراجها و جهاد عدوها و استصلاح اءهلها و عمارة بلادها ؛ (4) این فرمان بنده خدا، على ، امیر مؤ منان ، به مالك بن حارث اشتر است ، هنگامى كه او را والى مصر گردانید، تا خراج آن دیار را گرفته ، و با دشمنان آن پیكار كند، و كار مردم را سامان داده و شهرهاى آن را آباد سازد.
امام على (ع ) در این قسمت از نامه ، مبناى اصلى انتصاب و اعزام مالك اشتر را به مصر، گرفتن مالیات ، جنگ با دشمنان ، ساماندهى كار مردم و آباد ساختن شهرهاى آن منطقه اعلام كرده ؛ و در ادامه نامه ، وظایف مالك اشتر، و روش ها و دستور العمل هاى لازم جهت دستیابى به آن ها را توضیح داده است .
ضرورت و اهمیت تعیین هدف
هدف عبارت است از: نقطه اى كه تمام فعالیت هاى سازمان ، معطوف به آن بوده و همه تلاش ها و كوشش ها به منظور دستیابى به آن انجام مى گیرد. بر این اساس ، هدف تعیین كننده مسیر حركت و جهت اصلى سازمان بوده ، و نتیجه نهایى و مقصود غایى است كه سازمان مى خواهد به آن دست بیابد.
امكانات و منابع هیچ فرد و سازمانى نامحدود نیست ؛ از این رو لازم است كه هر فرد و سازمان ، با در نظر گرفتن منابع ، امكانات و توانایى هاى خود و با توجه به شرایط مختلف سیاسى ، اجتماعى ، اقتصادى و فرهنگى ، هدف یا اهداف مشخص و روشنى را براى خود تعریف ، و تمام فعالیت ها و تلاش هاى خود را در جهت دستیابى به آن اهداف هدایت كند.
امام على (ع ) این نكته اساسى را تذكر داده و مى فرماید:
ان راءیك لا یتسع لكل شى ء ففرغه للمهم ؛ همانا اندیشه تو گنجایش همه چیز را ندارد؛ پس آن را براى چیزهاى مهم فارغ نگه دار.
دلایل بسیارى براى اثبات ضرورت تعریف و تعیین هدف و اهمیت ویژه آن در برنامه ریزى وجود دارد كه تنها به چند مورد از آن ها اشاره مى شود:
الف ) تعیین مسیر حركت سازمان
از جمله دلایل ضرورت تعیین هدف در سازمان این است كه هدف ها، تعیین كننده جهت حركت سازمان و روشن كننده مسیر تلاش هاى افراد و كاركنان سازمان مى باشند؛ و سازمان ها و افراد بدون داشتن هدف ، مبهوت و سر در گم مى مانند و در برابر تغییرات محیطى ، دست به تلاش و فعالیت مى زنند، بدون این كه بدانند واقعا در پى كسب چه چیزى هستند. با تعیین هدف ها، افراد و سازمان ها مى توانند عوامل انگیزشى را تعیین ، و منبع الهام بخش را مشخص نمایند. این كار به آن ها كمك مى كند تا بر موانع و محدودیت هایى كه بر سر راه آن هاست پیروز شوند. (5)
امام على (ع ) در تبیین اهمیت و ضرورت تعیین هدف ، یكى از دلایل ضرورت آن را ایجاد انگیزه در افراد دانسته و مى فرماید:
بقدر الهمم تكون الهموم ؛ (6) تلاش ها و كوشش ها به اندازه اهداف و همت ها است .
بر این اساس ، اگر اهداف روشن و مشخصى وجود داشته باشد، افراد و سازمان ها انگیزه بیش ترى براى تلاش و كوشش براى رسیدن به آن هدف خواهند یافت .
ب ) تمركز تلاش ها
هر شخص یا سازمان ، منابع و امكانات محدودى دارد كه مى تواند براى رسیدن به یك هدف و یا دسته اى از اهداف به كار بندد. با انتخاب یك هدف ، یا مجموعه اى از هدف هاى وابسته و مرتبط، مى توان راه به كار گیرى این منابع كمیاب را مشخص كرده و اولویت ها را تعیین نمود. (7)
وقتى كه هدف هاى معین و روشنى براى سازمان تعریف شود، مسیر حركت سازمان روشن شده و تمام تلاش ها معطوف به آن اهداف مى شود، و فعالیت هاى سازمان در جهت دستیابى به اهداف مورد نظر متمركز خواهد شد. تمركز تلاش ها و فعالیت ها به منظور دستیابى به اهداف خاص ، سازمان را از سر در گمى و پراكنده كارى نجات مى دهد، و راه روشنى را براى حركت آن مشخص خواهد كرد.
سازمان ها با محدودیت هاى مختلفى مواجه هستند؛ مثل محدودیت منابع و امكانات ، محدودیت نیروى انسانى ، محدودیت زمانى و محدودیت هاى دیگر، كه هر كدام به نوعى سازمان را با مشكل مواجه كرده و ضرورت روشن شدن اهداف و مسیر حركت سازمان را نمایان مى سازند. امیر مؤ منان على (ع ) در موارد متعددى ضرورت تمركز بر كارهاى مشخص و پرهیز از پراكنده كارى را تذكر داده است . آن حضرت در یكى از بیانات خویش بر این مورد مى فرماید:
دع ما لا یعنیك و اشتغل بمهمك الذى ینجیك (8) آنچه را براى تو مهم نیست واگذار؛ و به كار مهمى مشغول باش كه موجب نجات تو خواهد شد.
بنابراین ، لازم است كه سازمان ، اهداف روشن و مشخصى را براى خود تعیین و تعریف كند، و تمام فعالیت هاى كاركنان خود را در جهت دستیابى به آن هدف ها سوق دهد.
ج ) تعیین چارچوب براى تصمیم گیرى
تعریف و تعیین اهدافى روشن و مشخص براى سازمان باعث خواهد شد كه مدیران سازمان ، مبناى مشخصى براى تصمیم گیرى هاى خود داشته باشند. اگر مدیران سازمان ، چارچوبى روشن براى تصمیم گیرى ترسیم كنند، از گام نهادن در تاریكى و سر در گمى نجات یافته ، تصمیمات مناسب و مطلوبى اتخاذ خواهند كرد، و از این رهگذر سازمان را به سوى موفقیت و پیشرفت ، رهنمون خواهند شد.
د) تعیین میزان پیشرفت
یك هدف روشن و قابل سنجش كه مهلت مشخصى هم داشته باشد، به صورت یك استاندارد عملكرد در آمده ، و به افراد و مدیران این امكان را مى دهد كه میزان پیشرفت خود را ارزیابى نمایند. از این رو، اهداف ، بخش ‍ اصلى فرایند كنترل هستند؛ یعنى همان فرایندى كه اطمینان مى دهد كه فعالیت ها و برنامه ها در جهت دستیابى به اهداف قرار دارند.(9)
هدف هاى سازمانى به صورت معیار و استانداردى عمل مى كنند كه مى توان به وسیله آن ها، میزان پیشرفت و موفقیت سازمان و كاركنان آن را ارزیابى و اندازه گیرى كرد.

منابع :

 .207 ؛Management ؛(1)Others ,Cortland ,Bovee
(2) .(MBO).Objective by Mangement
(3) .Drucker Peter
نهج البلاغه ، نامه (4).53
186
؛Management ؛(5) .Edward ,Freeman ,James ,Stoner
 
غررالحكم و دررالكلم ، حدیث (6)4277
 .186
؛Management ؛(7) Edward ,Freeman ,James ,Stoner
 .186
؛Management ؛(8)Edward ,Freeman ,James ,Stoner
 .186
؛Management ؛(9)Edward ,Freeman ,James ,Stoner

 

 

 





نوع مطلب : مقالات مدیریت، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 24 بهمن 1386
دوشنبه 5 تیر 1396 12:46 ق.ظ
My brother suggested I might like this website.
He was once totally right. This publish actually made my day.
You can not believe just how a lot time I had spent for this information! Thank
you!
چهارشنبه 3 خرداد 1396 05:11 ب.ظ
This post will help the internet users for building up new webpage or even a weblog from start
to end.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 08:59 ق.ظ
I'm extremely pleased to uncover this site. I need to to
thank you for ones time for this wonderful read!! I definitely really liked every part of it
and I have you saved as a favorite to check
out new things in your web site.
شنبه 9 اردیبهشت 1396 12:04 ق.ظ
I am sure this article has touched all the internet visitors, its really really pleasant paragraph on building up new weblog.
دوشنبه 29 بهمن 1386 06:02 ق.ظ
خدمت مدیریت محترم وبلاگ مدیرستان
باسلام
وبلاگ پر محتوا وپربیننده شما را مشاهده كردم وبه حق تلاشهای شما در ترتیب دادن به این مطالب سزاوار اینهمه توجه نیز می باشد
خواشمندم در صورت تمایل آدرس وبلاگ اینجانب را با عنوان مدیریت نوین در پیوند های خود قرار دهید.
درضمن باعث خوشحالی اینجانب است اگر نظر خود را راجع به وبلاگ بنده بیان نمایید.
پیشاپیش از همكاری شما متشكرم.
مدیریت وبلاگ مدیریت نوین
امین حسین پور
شنبه 27 بهمن 1386 01:02 ق.ظ
مطلب جالبی بود .ممنون استاد.
شنبه 27 بهمن 1386 08:02 ق.ظ
نوشته هاتون واقعا دست مریزاد داره!!! همه چیزهایی كه می خواستم...
متشكرم....
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی