تبلیغات
مدیرستان - سیمای مدیریت از منظر امام علی ( ع )
مدیرستان
مدیرستان ، پنجره ای رو به مدیریت کارامد
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


وبلاگ تخصصی در موضوع مدیریت و رهبری
تاریخ افتتاح : اول آبان 1390

مدیر وبلاگ :دکتر امیر هوشنگ آذردشتی

سیمای مدیریت از منظر امام علی ( ع ) :

(به مناسبت عید سعید غدیر خم )

پیش  از آنكه به بیان آراء و اندیشه‌های والای امام علی ( ع ) پیرامون مدیریت بپردازیم لازم می‌دانیم این نكته را متذكر شویم كه مدیریت اسلامی كه مدیریت علوی نیز از آن الهام گرفته است وجوه تمایز آشكاری با دیگر مدیریت ‌ها دارد كه مهمترین تمایز آن عبارتست از :

1-      مبتنی بر وحی الهی و منابع اسلامی است . ( كتاب و سنت )

2-      در آن از استثمار و استعمار یا بهره كشی انسان از انسان خبری نیست .

3-      مبتنی بر ارزشهای متعالی ، مطلق و ثابتی است .

4-      بر پایه تعالی ، كرامت و شرافت انسانها استوار است .

با توجه به تمایزات مذكور ، اندیشه مدیریتی امام علی ( ع ) نیز از دیگر اندیشه‌های

 

 بشری متمایز است و دارای ویژگیهایی است كه هیچ اندیشمند غربی در دانش

 

 مدیریت به آن دست نیافته است .  امام علی ( ع ) به مدیریت با نگرش انسانی

 

 می‌نگرد زیرا آنچه درافق مدیریت مطرح است ،

 

 انسان است و انسان ،ابزار نیست . امام ، سازمان ( جامعه ) را چون سیستمی

 

 منظم می‌داند كه هدفی والا دارد .

لذا نیازمند به برنامه ریزی ، سازماندهی و رهبری است . در این سیستم تمام اجزاء با یكدیگر در تعامل می‌باشند و به یكدیگر وابستگی متقابل دارد و برای وصول به مقصدی ارزشمند در تلاش هستند .

علیرغم فراوانی اندیشه‌ها ، آموزه‌ها و شیوه‌های مدیریتی امام علی ( ع ) در سخنان ایشان لفظ « مدیریت » دیده نمی‌شود و به جای آن از واژه‌هایی چون تدبیر ، فرماندهی ، قدرت ، سیادت و سیاست استفاده شده است كه به شرح و توضیح آنها می‌پردازیم :

ـ تدبیر یعنی اندیشیدن به فرجام امور و نگریستن به عواقب مثبت یا منفی كارها و سپس تصمیم گیری صحیح و معقول ، تبدیل معنی كه تدبیر یكی از مفاهیم بنیادین مدیریت است زیرا مدیریت در معنای فراگیرش طرح و برنامه برای انجام كار و برآورد نتایج آن قبل از    انجام كار می‌باشد و مدیر موفق كسی است كه به تدبیر شهرت داشته و آراسته بدین صفت باشد . امام علی ( ع ) سوء تدبیر را عامل نابودی و زوال مدیریتها دانسته و می‌فرمایند :

« سُوءُ التَّدبیر ، سَبَبُ التَّدمیر » : بد تدبیری ( كج اندیشی ) علت نابودی است .

امام همچنین حسن تدبیر را عامل توسعه اقتصادی و مانع فقر معرفی نموده و می‌فرمایند :

«لا فَقْرَ مَعَ حُسْنِ التَدْبیر» : با نیك تدبیری هیچ فقری وجود ندارد .

بنابراین حسن تدبیر ( مدیریت خوب ) از عناصر موفقیت و رشد و توسعه اقتصادی می‌باشد و از لوازم اجتناب ناپذیر مدیریت محسوب می‌گردد .

ـ فرماندهی ( حكمرانی ) از دیگر عباراتی است كه در كلام مولای متقیان ، امام علی

 

 ( ع ) معادل لفظ مدیریت بكار رفته است .

 

كلمه «امْرõ» از « أَمْر » گرفته شده است و از آن جایی كه در مدیریت ، امر و نهی

 

صورت می‌‌گیرد ، این لفظ به معنای فرماندهی و حكمرانی بكار می‌رود . این واژه در

 

 سخنان امام علی ( ع )فراوان دیده می‌شود از جمله حضرت می‌فرمایند :

 

« اَلْكَریمُ یَعْفُو مَعَ القُدْر‌ õوَ یَعْدِلُ فِی الأِمْرَõ» : شخص كریم در عین قدرت ، می‌بخشد و در حكمرانی عدالت می‌ورزد .

جَمالُ السِّیاسَهِ اَلعَدْلُ فِی الاِمْرَõِ وَ الْعَفْوُ مَعَ القُدْرَõِ» : زیبایی سیاست ، عدالت در حكمرانی و بخشش در عین قدرت است .

قُدْرَتُكَ عَلی نَفْسِكَ ، اَفْضَلُ الْقُدْرَõِ وَ اِمْرَتُكَ عَلَیْها خَیْرُالْاِمْرَõ » : قدرت تو بر نفست ، برترین قدرت و فرمانروایی تو برآن بهترین فرمانروایی است .

از آنجا كه حكومت كردن در نخستین خاستگاهش ، همان لجام زدن به نفس در هنگام سركشی است ، نخستین حوزه فرمانروایی انسان ، نفس بشری است . هر كس در این میدان پیروز شود در میادین دیگر نیز پیروز خواهد شد و هر كس قادر به اعمال قدرت بر مملكت كوچك خود ( نفس خویش ) نباشد در میدان گسترده مدیریت نیز قادر و توانا نخواهد بود .  

ـ قدرت به معنای سیطره و چیرگی بر نیروهای تحت فرمان می‌باشد بنابراین مدیریت بایسته ، گونه‌ای از گونه‌های قدرت است چون نمایانگر شكلی از اشكال اعمال نفوذ بر نیروهای تحت فرمان می‌باشد . این معنا وقتی به بهترین وجه روشن می‌گردد كه به كاربردهای آن در بیانات امام علی ( ع ) مراجعه نماییم . حضرت می‌فرمایند : 

« زَكاõُ القُدْرَõِ ، اَلاِنْصافُ »‌ : زكات قدرت ، رعایت انصاف است .

« عِنْدَكَمالِ الْقُدْرَõِ ، تُظْهَرُ فَضیلَهُ الْعَفْوِ » : هنگام رسیدن به كمال قدرت ، فضیلت بخشش نمایان می‌شود .

طبق بیانات امیرالمؤمنین ( ع ) مظاهر قدرت ، غرور و خود پسندی و طغیان و سركشی نیست بلكه گذشت ، نیكو كاری ، شكیبایی ، فرو خوردن خشم و گذشتن از حق به نفع دیگران می‌باشد و این صفات ، همان ویژگیهای مدیریت شایسته است كه قدرت ابزار این مدیریت می باشد چه در حوزه حكومت و چه در حوزه رهبری اجتماعی یا هدایت سازمانی .

ـ از عبارات دیگری كه در بیانات امام علی ( ع ) معادل لفظ مدیریت بكار رفته ، واژه سیادت ( سروری ) می‌باشد . سید یا سرور در بیانات امام علی ( ع ) ، مدیری است كه به شیوه منطقی بر زیردستان حكمفرمایی می‌كند ، مدیری كه بر آنها تحمیل نشده است و به اجبار بر آنها فرمان نمی‌راند و خود را خادم آنها می‌داند نه مخدوم .

امام علی ( ع ) در این باره می‌فرمایند :

« اَلسَّیِدُ مَنْ تَحَمَلَ الْمَؤنَهَ وَ جاءَ بِالمَعونَهِ »: آقا و سرور كسی است كه زحمت دیگران را به دوش می‌كشد و به آنان یاری می‌رساند.

امام علی ( ع ) همچنین شرط سیادت و سروری را ، بخشندگی می‌داند و می‌فرماید :

« لا سِیادَه لِمَنْ لا سَخاءَ لَهُ »  : كسی كه بخشندگی ندارد ، سیادت ندارد .

بنابراین سید و سرور ( مدیر آرمانی ) كسی است كه زحمت زیردستان خود را به دوش كشیده ، پیوسته به یاریشان می‌شتابد و بخشنده و سخی است و با این دو صفت ، پیش از آن كه اطاعت و پیروی زیردستان را به دست آورد ، قلب آنها را مالك می‌شود .

ـ « سیاست » به معنای فن هدایت و رهبری مردم ، مفهومی است كه بر آن اتفاق نظر است لذا « سَائِسُ الْخَیْل » به كسی می‌گویند كه به پرورش اسب مشغول است و اسبان را به میل خود رام و مطیع می‌نماید . بنابراین تعریف سیاست معنایی مطابق با معنای مدیریت دارد زیرا مدیریت نیز فن رهبری مردم است . واژه سیاست در سخنان امام علی ( ع ) به معنای مدیریت بر گروه معینی از مردم برای هدفی مشخص می‌باشد ، چنانكه می‌فرمایند :

« مِلاكُ اَلسِّیاسَهِ اَلْعْدلُ » : ملاك سیاست عدالت ورزی است .

« مَنْ حَسُنَتْ سِیاسَتُهُ ، دامَتْ رِیاسَتُهُ» : هر كه سیاستش نیكو باشد ، ریاستش تداوم می‌یابد .

ملاك و ریشه سیاست ، به كار بستن عدالت است . بدون عدالت ، سیاست معنای خود را از دست می‌دهد و از فن مدیریت مردم به فن پراكندگی و دوری مردم از حكومت بدل می‌گردد لذا بر سیاستمداران ( مدیران ) فرض است كه دشواریهای آن را تحمل نموده ، با مردم به عدالت رفتار نمایند . چنین سیاستی ، سیاست نیكو تلقی شده ، ضامن بقای حكومت و تداوم آن می‌باشد .

از مجموع بیانات مذكور می‌توان سیمای مدیریت از منظر امام علی ( ع ) را چنین

ترسیم نمود :

« مدیریت ، هدایت انسانها بسوی اهدافی والا و مشخص در سیستمی منظم و

 

 متعامل است كه بر پایه تعالی و كرامت انسانی استوار است و مبتنی بر ارزشهای

 

 مطلق و ثابتی است ، سیستمی كه در آن تصمیم گیریها با تدبیر و فراست انجام

 

می‌گیرد ، فرامین و دستورات عادلانه صادر می‌شوند و قدرت در مجرای معقول و

 

منطقی‌ اش اعمال می‌گردد . سیستمی كه در آن مدیر خود را خادم ، معاون و معاضد

 

همكارانش می‌داند و بر قلب و روح آنان حكومت می‌كند . »

 

منابع :

 

1-    امیر هوشنگ آذردشتی - كندوكاوی در مدیریت علوی – تهران – مركز بژوهشهای اسلامی - 1368

 

2-    اسماعیل قبادی - اصول و مبانی مدیریت اسلامی ـ تهران – فقه – 1378

 

3- عبد الواحد آمدی -  غرر الحكم و دررالکلم – به کوشش رسولی محلاتی -  تهران – دفتر نشر

 فرهنگ اسلامی – 1378





نوع مطلب : مدیریت اسلامی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 23 آبان 1390
پنجشنبه 16 شهریور 1396 08:23 ق.ظ
Heya great blog! Does running a blog like this require a
large amount of work? I have very little knowledge of
programming however I was hoping to start my own blog soon. Anyway, if you have any ideas or techniques for new blog owners please share.

I know this is off topic nevertheless I simply wanted to ask.
Appreciate it!
دوشنبه 16 مرداد 1396 01:24 ق.ظ
I am not sure where you are getting your information, but good topic.

I needs to spend some time learning much more or
understanding more. Thanks for fantastic info I was looking for this info for my
mission.
شنبه 31 تیر 1396 07:31 ق.ظ
Hey! Do you know if they make any plugins to protect against hackers?
I'm kinda paranoid about losing everything I've worked hard on.
Any tips?
جمعه 11 فروردین 1396 12:32 ق.ظ
This site definitely has all of the information and
facts I needed concerning this subject and didn't know
who to ask.
شنبه 17 دی 1390 01:44 ب.ظ
هلک من لیس له حکیم یرشد
هلاک شد هر که برایش حکیمی که هدایتش کند نباشد
امام سجاد علیه السلام
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی