تبلیغات
مدیرستان - هیات مدیریتی در مدیریت هیاتی
مدیرستان
مدیرستان ، پنجره ای رو به مدیریت کارامد
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


وبلاگ تخصصی در موضوع مدیریت و رهبری
تاریخ افتتاح : اول آبان 1390

مدیر وبلاگ :دکتر امیر هوشنگ آذردشتی

هیات مدیریتی در مدیریت هیاتی  :

( به مناسبت برپایی هیاتهای مذهبی در ایام شهادت سرور و سالار شهیدان و یاران با وفایش ) 

تجربه تاریخی مدیریت برگزاری هیات های عزاداری حسینی، موضوعی است كه باید از زاویه ای متفاوت به آن نگریسته شود  تا اثبات كند بسیاری از مفاهیم تحقیر شده، نه تنها نقطه ضعف محسوب نمی شوند بلكه گاه مزیت نسبی فرهنگی كشور بوده و حرفی نو برای جهان متمدن امروز به حساب می آیند.

باید خود را باور كنیم و بپذیریم كه تا چند قرن پیش منشأ تولید و صدور علم در جهان بوده ایم و بسیاری از بنیانهای علمی جهان غرب بر پایه های مطالعات و تحقیقات دانشمندان شرقی، ایرانی و اسلامی پایه گذاری شده است، ما باید اراده كنیم تا جایگاه خود را بازیابیم. 

بررسی ها نشان می دهد از 5000 سال قبل از میلاد، نظریه های گوناگونی همچون «طراحی و برنامه ریزی، سازماندهی، كنترل، حفظ سوابق به عنوان ابزار كنترل، تمركززدائی، تخصص گرایی، شرح شغل، تدوین صفات مشخصه رهبر اثربخش، مبانی حكومت عدالت گستر و ... توسط مصریها، چینی ها، ایرانی ها و بزرگان اسلامی همچون امام علی(ع)، نظریه پردازی و ثبت شده است (رضائیان 1387) كه آخرین آنها تصویب نامه امام علی(ع) به مالك اشتر نخعی تحت عنوان منشور حكومت عدالت گستر، توسط سازمان ملل متحد در سال 1373 می باشد، و این در حالی است كه ورود غرب به این عرصه به سالهای بعد از انقلاب صنعتی یعنی حدود دهه 1750 میلادی برمی گردد كه البته به دلیل ثبت تجربیات و تئوریزه كردن دستاوردهای علمی خود، امروزه اكثر نظریه های قابل ارائه و آموزش، مربوط به غرب است.

هرگاه سخن از اصول علمیِ مدیریتی همچون «برنامه ریزی»، «سازماندهی»، «هماهنگی»، «وحدت مدیریت»، «نظم»، «انضباط»، «شایسته سالاری»، «روابط انسانی»، «مدیریت سیستمی»، «نظریه اقتضائی» و اخیراً «سازمان یادگیرنده» به میان می آید بلافاصله به یاد صاحب نظران غربی از قبیل هنری فایول، ماكس وبر، التون مایو، ابراهام مازلو، پیتر سنگه و غیره می افتیم. در حالیكه با كمی توجه به تاریخچه مدیریت برگزاری هیأت های عزاداری شیعیان طی حدود 1000 سال اخیر، به نكات قابل تأمل زیادی در حوزه مدیریت برمی خوریم.

توجه به فرایند تشكیل هیأت ها در ایام محرم و بخصوص روز عاشورا خالی از فایده نیست:
برای شكل گیری یك هیأت ممكن است یك یا چند بانی، داوطلبانه هزینه های اولیه و یا محل برگزاری و یا تجهیزات مورد نیاز را تقبل كرده باشند. این فرد یا افراد بطور طبیعی مورد احترام مردم وعزاداران هستند. شاید در نگاه اول انتظار این باشد كه یكی از این افراد در مسند مدیریت هیأت قرار گیرند ولی واقعیت جز این است و عملاً مدیریت هیأت بطور خودكار و در یك فرایند طبیعی به فردی از میان عزاداران (گروه مرجع) سپرده می شود كه ویژگی هایی مثل تجربه برگزاری هیأت، مقبولیت عمومی، ارتباط قوی با مردم، جذابیتهای شخصیتی و نفوذ كلام و ... را دارا باشد.

مدیر منتخب كه در نقش رهبر فكری جامعه هدف  ظاهر می شود و با استفاده از قدرت ناشی از خصوصیات فردی خود و نه قدرت قانونی ، امور را رهبری می كند و با توجه به اینكه اطمینان و اعتماد نسبتاً كاملی بین او و افراد تحت مدیریتش (عزاداران) وجود دارد، رابطه ای صمیمانه و محترمانه فیمابین حاكم است. لذا تصمیم گیری ها برای برگزاری هر چه بهتر مراسم، بصورت كاملاً مشاركتی انجام می شود و اینطور نیست كه شخصی كه در جایگاه مدیریت هیأت قرار گرفته بصورت فردی تصمیم بگیرد و برای اجرا آنرا ابلاغ كند، بلكه برای تصمیم های مهم، همه دست اندركاران را در گوشه ای ازمسجد یا حسینیه جمع می كند و موضوع را مطرح و تصمیم نهائی با مشاركت اعضا اتخاذ می گردد و البته چون تقسیم كار مناسبی بین اعضا انجام شده و مسئولیت ها و اختیارات هم متناسب با توانایی افراد مشخص شده است، بنابراین امور با تفویض اختیار حداكثری و بصورت غیرمتمركز  و با هماهنگی مطلوب انجام می شود. روابط غیررسمی و دوستانه حاكم بر فرایند اجرای مراسم، اثربخشی آنرا افزایش می دهد و به اهداف از پیش تعیین شده نزدیك می نماید. در چنین جوی به افراد آزادی عمل در اعمال خلاقیت ها داده می شود بطوریكه در اغلب هیأت های عزاداری افراد آزادند در حیطه مسئولیت خود خلاقیت و نوآوری داشته باشند و آنرا به راحتی به اجرا بگذارند و در این گونه موارد منتظر تصویب مقامات بالاتر نمی مانند خلاقیت در نحوه نواختن طبل و سنج و یا نحوه زنجیر یا سینه زنی و یا روش اجرای مداحی و ... نمونه ای از آنهاست.
در فرایند مدیریت یك هیأت، همه اعضاء بدون آنكه محدودیت داشته باشند به شیوه های نو، برای رفع مشكلات، راه حل های جدید ارائه می دهند. از این فرایند امروزه با اصطلاح سازمان یادگیرنده یاد می شود كه از جمله تفكرات جدید مدیریتی محسوب می شود. براساس تعریف پیتر سنگه، در این نوع سازمان ها كه با محیط متغیر و ناآرام امروز تناسب دارد، همة افراد درگیر شناخت و حل مسائل اند. (ریچارد ردونت، ترجمه طاهره فیضی، 1387)

با توجه با اینكه انگیزه عزاداران، درونی و در اوج خود می باشد، احساس مسئولیت و حس خودپائی و خودكنترلی در انجام امور محوله، به صورت فوق العاده وجود دارد و این در حالیست كه در عصر حاضر جوامع مختلف می كوشند خودكنترلی را در سازمانهای خود تحقق بخشند اما تاكنون موفقیتی تام نداشته اند (الوانی 1386) برای افراد عضو هیأت مهم نیست كه چه میزان مسئولیت با چه جایگاه سلسله مراتبی به آنها واگذار شده، مهم آنست كه این مسئولیت را برای كسب رضایت خدا و خشنودی روح مقدس حضرت سیدالشهدا(ع) با بالاترین سطح كیفیت انجام دهند.

در این نوع مدیریت، افراد برای قرار گرفتن در جایگاه سلسله مراتبی بالاتر با هم رقابت نمی كنند و برعكس، هر فردی سعی می كند داوطلب كارهای سخت تر شود تا اجر بیشتری نصیبش شود، بهمین دلیل شایسته سالاری یكی از ویژگی های نمایان و بارز مدیریت هیأتی است. افراد شایسته برای هر پستی، در یك فرایند طبیعی و سالم انتخاب و در مسند امور قرار می گیرند و در صورتی كه به اشتباه، فرد ناشایست در جایگاه غیر واقعی قرار گیرد به طور خود كار از مقام خود منعزل می گردد و فرد شایسته تر جایگزین می شود. فرض كنید فردی كه توانمندی لازم را برای هماهنگ كردن افراد برای سینه زنی و یا هدایت دسته عزاداری در مسیر حركت دارا نیست، به اشتباه در این جایگاه قرار گرفته باشد، با اولین خطا د رعمل، خیلی زود برای آنكه روند مراسم دچار اختلال نشود فردی كه خود را شایسته تر می داند، داوطلب شده و جایگزین می گردد.

نظم از ویژگی های مهم دیگر این نوع مدیریت است. نظم برای گردش صحیح كارها یك ضرورت است و معنای آن انتخاب صحیح افراد و قرار دادن آنها در جای مناسب خود و انتخاب درست تجهیزات و استفاده مناسب از آنها می باشد (رضائیان، 1387) در حقیقت این معنا دو قسمت دارد كه قسمت اول آن همان مفهوم شایسته سالاری است كه درباره آن قبلاً صحبت كردیم و بخش دوم نیز مربوط به استفاده مناسب از تجهیزات و امكانات است كه با توجه به اینكه تجهیزات هیأت با استفاده از نذورات مردم تهیه می شود و به لحاظ اعتقادی، هرگونه سهل انگاری در خرید، نگهداری و استفاده از آنها، مستلزم ضمان شرعی و پذیرفته نشدن كل زحمات در نزد خداوند می باشد، بنابراین همه دست اندركاران با وسواس خاصی به این امر می پردازند.

ویژگی بارز دیگری كه در مدیریت هیأت ها مشاهده می گردد هماهنگی  و ساختار آزاد و منعطف آنست، برنامه های یك هیأت عزاداری معمولاً از چند بخش مختلف تشكیل می شود. 1. تمهید مقدمات قبل از آغاز ماه محرم 2. برنامه های اجرائی هر شب اعم از مراسم و پذیرائی 3. و برنامه خاص روز عاشورا كه به دلیل گستردگی، حضور همزمان دسته های عزاداری در مسیرها، محدودیت زمانی (حدود 4 ساعت)، بسته بودن زمان پایان مراسم (وقت نماز)، افزایش ناگهانی عزاداران شركت كننده، اجرای نماز جماعت در خیابانها در یك زمان مشخص، پذیرائی از تعداد بسیار زیاد و غیرقابل پیش بینی افراد بعد از نماز جماعت و نظافت محیط پس از پایان پذیرایی و مراسم است. كه باید به دقت برنامه ریزی و هدایت شود.

تصور اینكه اجرای موفق این تعداد برنامه، بخصوص برنامه های متراكم و همراه با محدودیت های فراوان زمانی و مكانی روزعاشورا، باحضور 70 ـ 60 میلیون نفر (در كشور ما به عنوان نمونه) با فرهنگهای گوناگون و در نهایت، پذیرایی این خیل میلیونی با بهترین مواد اولیه (مطابق نیت نذركنندگان) و با محترمانه ترین شكل ممكن، چگونه بدون رعایت نظم، انضباط، هماهنگی، سازماندهی دقیق و مدیریت و هدایت ماهرانه امكان پذیر است، فكر هر انسان اهل تحقیقی را به تأمل وامی دارد. البته ناگفته نماند که امداد الهی و عنایت صاحبان عزا ، قطعا بیشترین نقش را در این هماهنگی بزرگ خواهد داشت .

نتیجه اینكه در مدیریت هیأت های عزاداری در طی قرون گذشته، ویژگی هایی وجود داشته است كه بسیاری از آنها امروزه به عنوان آخرین یافته های بشر در حوزه مدیریت مطرح است، خصوصیاتی همچون قدرت تطبیق با تغییرات محیطی با حفظ اصالت محتوائی، شایسته سالاری، تمركززدائی، ساختار منعطف و آزاد، خودكنترلی، سازمان یادگیرنده و ... كه هر یك در كشورهای غربی مایه فخر و مباهات علمی آنهاست لذا باید این دستاورد بزرگ را قدر بدانیم و در تقویت ، تحکیم و ترویج آن با تمام توان بکوشیم .

البته ممكن است برخی شبهه كنند كه در هیأت های عزاداری، مردم به صورت داوطلبانه و خودجوش و با نیت معنوی حضور می یابند و این روش در سازمانهای اداری و اقتصادی قابل اجرا نیست. كه در پاسخ این شبهه باید گفت تفاوت این دو، به ماهیت سازمان به معنای اقتصادی بودن یا نبودن مربوط نیست بلكه به تفاوت جهان بینی و ارزش های حاكم بر ساختارهای مدیریتی ربط دارد.

دو جهان بینی اومانیستی و توحیدی، دو مدل مدیریتی كاملاً متفاوت تولید می كند در جهان بینی انسان محور، اصالت با لذت و سود فردی است و برای رسیدن به این هدف اگر لازم باشد، اصول اخلاقی می تواند نسبی تلقی شود و یا عدالت می تواند قربانی شود و این دیدگاه، سبك خاصی از مدیریت را طلب می كند كه در آن هیچ اصل ثابتی به رسمیت شناخته نشود. ولی در مدیریت مبتنی بر جهان بینی توحیدی، محور، اصول ثابتی مثل عدالت است و هدف مدیران از رسیدن به كرسی قدرت، تامین منافع مادی و معنوی انسان ها و برقراری عدل است نه منافع شخصی. از جمله معیارهای مدیریت مبتنی بر ارزشهای اسلامی، تلاش (لیس للانسان ماسعی)، علم آموزی (اطلب العلم من المهد الی اللحد)، بهره وری (كثیرالمعونه قلیل المؤونه) استفاده از همه مواهب و لذات دنیوی در راستای ساختن آخرت (الدنیا مزرعه الاخره) و عدالت از طریق روابط انسانی توزیع عادلانه درآمد، انفاق و دیگر ارزشهای منطبق با فطرت بشر می باشد پس نتیجه می گیریم كه سبك های مدیریت اسلامی، اعم از سبك «مدیریت علوی» و یا مدل تجربه شده «مدیریت جهادی» در جبهه ها و یا شیوه مدیریت حاكم بر مراسم عزاداری اباعبدالله الحسین(ع) همه در یك معنا مشتركند و آن ارزشهای حاكم بر آن هاست و یقیناً سازمانهای صنعتی و اقتصادی هم با این سبك مدیریتی، بروندادی به مراتب كیفی تر از سبكهای مدیریتی مبتنی بر ارزشهای مادی خواهد داشت.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
شنبه 10 آبان 1393
دوشنبه 30 مرداد 1396 01:08 ب.ظ
Hello there! This blog post could not be written any better!
Going through this article reminds me of my previous roommate!
He continually kept preaching about this. I will forward this information to him.
Fairly certain he will have a good read. Thank you for sharing!
سه شنبه 6 تیر 1396 07:09 ب.ظ
Glad to be one of the visitants on this awing internet site :
D.
دوشنبه 5 تیر 1396 12:30 ق.ظ
Hey there, You've done a great job. I'll certainly digg it and for
my part recommend to my friends. I am confident they'll be benefited from this web
site.
سه شنبه 2 خرداد 1396 04:37 ق.ظ
Hey there! I'm at work browsing your blog from my new iphone 4!
Just wanted to say I love reading your blog and look forward to all your posts!
Keep up the outstanding work!
چهارشنبه 30 فروردین 1396 05:54 ب.ظ
Sweet blog! I found it while browsing on Yahoo News.
Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News?
I've been trying for a while but I never seem to get there!
Thanks
سه شنبه 22 فروردین 1396 05:36 ق.ظ
Hello! Quick question that's totally off topic. Do you know how
to make your site mobile friendly? My weblog looks weird when browsing from
my iphone 4. I'm trying to find a template or plugin that might
be able to fix this problem. If you have any
suggestions, please share. Cheers!
دوشنبه 21 فروردین 1396 03:18 ب.ظ
Excellent blog here! Additionally your web site rather a lot up very fast!
What web host are you the usage of? Can I am getting your associate link in your host?

I desire my web site loaded up as quickly as yours lol
سه شنبه 15 فروردین 1396 11:55 ق.ظ
Thanks for a marvelous posting! I genuinely enjoyed reading it, you're a great author.I
will make sure to bookmark your blog and will often come back
later on. I want to encourage continue your great writing,
have a nice day!
یکشنبه 13 فروردین 1396 01:56 ق.ظ
Unquestionably believe that that you said.
Your favourite justification seemed to be
at the internet the simplest thing to be aware of.
I say to you, I certainly get irked while folks think about issues that they plainly do not recognise about.

You controlled to hit the nail upon the highest and also defined
out the whole thing with no need side-effects , other people can take
a signal. Will likely be again to get more. Thank you
شنبه 10 آبان 1393 11:11 ق.ظ
وبتون خیلی قشنگه ایشالا موفق بشین
شنبه 10 آبان 1393 11:10 ق.ظ
عالی بود جناب دکتر آذردشتی.متاسفانه ما به داشته های مذهبی خود بی توجهیم و مقهور نظریه های غربی شده ایم .اینگونه مقالات می تواند دید افراد را نسبت به آنچه داریم تغییر دهد و بازتعریفی از اصطلاح " مدیریت هیاتی" و برداشتهای ناشی از آن باشد . با سپاس از روشنگریتان .
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی